Dit verandert er voor uw vennootschap of vereniging

Gewijzigd vennootschaps- en verenigingsrecht: loop geen kansen mis voor uw vennootschap of vereniging

Geschreven door Pieter-Jan Versypt, Legal Counsel | 7 minuten
MA 01-04-2019

In dit artikel lichten we een aantal aandachtspunten van de vernieuwde regelgeving toe. Kent u hiermee elke wijziging in detail? Neen, als beleggingsbank kunnen we u niet dezelfde service bieden als een gespecialiseerd juridisch kantoor, maar we kunnen u – vanuit onze kennis over ons klanten – wel een aantal interessante topics toelichten. Om het met de woorden van de Griekse filosoof Heraklitus te zeggen: “Niets is blijvend, behalve verandering.”

1. Wat is het verschil tussen een vennootschap en een vereniging?

Het bestaande vennootschapsrecht bepaalt dat een vennootschap als doel heeft aan haar vennoten een vermogensvoordeel te bezorgen. Een vennootschap streeft met andere woorden altijd winst na. Het tegenovergestelde geldt voor een vereniging, waar het winstoogmerk vandaag afwezig moet zijn. Door de hervorming wordt het winstoogmerk, dat vaak moeilijk te interpreteren is, als criterium van onderscheid afgeschaft.

Voortaan zal het verschil tussen vennootschap en vereniging liggen in de mogelijkheid tot winstuitkering onder de leden. Voor vennootschappen zal steeds een winstuitkeringsdoel gelden. Verenigingen zullen economische activiteiten mogen verrichten en winsten mogen nastreven, maar zullen deze enkel mogen uitkeren aan hun vastgelegd doel (en de werkzaamheden, activiteiten, etc. daaraan gekoppeld). Daarom zal er bij verenigingen een verbod gelden voor de uitkering van winst aan de leden.

Even opfrissen: wat waren nu weer de vennootschapsvormen?

Het aantal vennootschapsvormen is in België wettelijk beperkt. Al is “beperkt” een groot woord. Vandaag kan u een vennootschap oprichten onder maar liefst 17 verschillende vormen.

We lijsten er hier een aantal op die u waarschijnlijk bekend in de oren klinken:

  • de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BVBA),
  • eenpersoons-BVBA (EBVBA),
  • vennootschap onder firma (VOF),
  • commanditaire vennootschap (Comm. V),
  • commanditaire vennootschap op aandelen,
  • naamloze vennootschap (NV),
  • coöperatieve vennootschap (CV),
  • coöperatieve vennootschap met onbeperkte aansprakelijkheid (CVOA),
  • landbouwvennootschap (LV),
  • etc.

Kan dat niet eenvoudiger?

Absoluut. Dat moet ook de Belgische regelgever gedacht hebben. Daarom is 1 van de meest ingrijpende veranderingen het vakkundig snoeiwerk in de wildgroei aan vennootschapsvormen. Het aantal entiteiten wordt hierdoor sterk teruggedrongen en herleid naar enkele basisvormen. Wel wordt het mogelijk om varianten op de basisvormen te creëren.

Van alle huidige Belgische vennootschapsvormen houden we er in de toekomst maar 4 meer over*:

  1. De besloten vennootschap (BV)
  2. De naamloze vennootschap (NV)
  3. De coöperatieve vennootschap (CV)
  4. De maatschap

Balthazar Boma kan op zijn beide oren slapen, want de Boma Vleesindustrie NV hoeft zijn klinkende naam alvast niet te veranderen. Maar de niet-fictieve Belgische vennootschappen zullen vroeg of laat wel 1 van deze vormen moeten aannemen om hun activiteiten verder te zetten.

*Aan de Europese vennootschap en het economisch samenwerkingsverband werd niet geraakt, aangezien die onder Europees toezicht vallen. Ook de VOF en Comm. V blijven bestaan als een maatschapsvorm met rechtspersoonlijkheid.

2. Wanneer is het Belgisch vennootschapsrecht van toepassing?

België hanteert tot de inwerkingtreding van het nieuwe wetboek de zogenaamde “werkelijke zetelleer” om te bepalen onder welk nationaal recht een vennootschap valt. Dit betekent dat een vennootschap zich aan het Belgisch vennootschapsrecht moet houden wanneer deze effectief vanuit België wordt bestuurd. Een regel die bepaalde vennootschappen verhinderde om in België te ondernemen.

Na de hervorming zal België, net zoals bijvoorbeeld Nederland, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk, de “statutaire zetelleer” toepassen. De zetel die in de statuten wordt aangeduid, zal hierdoor gelden als de maatschappelijke zetel. Vergelijk het met het internationaal voetbal: zelfs als Cristiano Ronaldo uiteindelijk bij Royal Antwerp FC gaat voetballen, mag hij gewoon Portugees international blijven.

Indien een Belgische vennootschap haar maatschappelijke zetel naar het buitenland verhuist, zal deze ook onder het buitenlandse vennootschapsrecht vallen. Op fiscaal vlak blijft de werkelijke zetel het aanknopingspunt om te bepalen of een vennootschap fiscaal inwoner is van België en dus onderworpen is aan de Belgische vennootschapsbelasting.

3. Kan de aandeelhouder zijn stem nog laten gelden?

Een aandeelhouder kan zijn stem uiteraard ook onder de nieuwe regelgeving laten gelden. Meer nog, aan aandelen in een Belgische BV of NV kan voortaan een meervoudig stemrecht worden toegekend. Hiervoor moet de vennootschap wel haar statuten wijzigen.

In een beursgenoteerde vennootschap moet dit meervoudig stemrecht beperkt worden tot maximaal een dubbel stemrecht.

4. Een BV op de beurs?

En dan bedoelen we niet Jeroen Meus op de boekenbeurs. De BV wordt in het nieuwe vennootschapsrecht verregaand geflexibiliseerd. Zo zal een BV publiek beroep kunnen doen op het spaarwezen zodat zij zich kan financieren via een openbare uitgifte van effecten. Simpel gezegd kan een BV dus beursgenoteerd worden. In de nieuwe BV kunnen de vennoten kiezen voor de vrije overdraagbaarheid van de aandelen en kunnen ze de rechten op deze aandelen ook op verschillende manieren vormgeven. De BV zal daarnaast alle effecten kunnen uitgeven die niet bij wet verboden zijn.

Ook belangrijk, is het feit dat de BV geen kapitaal meer moet hebben. Vroeger bedroeg het startkapitaal van een BVBA nog € 18.550. In de nieuwe BV is het mogelijk om zonder enig kapitaal te starten, al worden er wel andere, moderne maatregelen ter bescherming van schuldeisers ingevoerd (o.a. een uitgebreid financieel plan).

De wetgever behoudt met betrekking tot de naamloze vennootschap wel het concept "kapitaal" en ook de minimumkapitaalvereiste (van € 61.500).

5. Wat met de fiscaliteit?

Ook aan de fiscaliteit werd bij de totstandkoming van het wetboek de nodige aandacht besteed. De wetgever wil er immers voor zorgen dat het invoeren van de nieuwe regelgeving op een fiscaal neutrale wijze gebeurt. Daarom worden de fiscale regels aangepast om te vermijden dat de 2 rechtstakken niet langer op elkaar afgestemd zouden zijn.

De fiscale regels worden aangepast om o.a. rekening te houden met de invoering van de statutaire zetelleer op vennootschapsrechtelijk vlak, de wijzigingen met betrekking tot het kapitaalsbegrip, de mogelijke omvorming van vennootschapsvormen en de verplaatsing van de maatschappelijke zetel.

6. Wanneer is de impact te verwachten?

De nieuwe regels zullen vanaf 1 mei 2019 stapsgewijs in werking treden.

Voor nieuwe vennootschappen en verenigingen is het makkelijk: zij zullen zich bij oprichting na 1 mei 2019 onmiddellijk aan de nieuwe regels moeten houden.

Voor bestaande vennootschappen en verenigingen werd voor de meeste wijzigingen in een overgangsperiode voorzien. Na 1 mei 2019 zullen bestaande entiteiten een vrijwillige ‘opt-in’ mogelijkheid krijgen. Vanaf de daarbij horende statutenwijziging valt de vennootschap onder het nieuwe wetboek. Op 1 januari 2020 worden de dwingende nieuwe regels ook op bestaande vennootschappen van toepassing, ongeacht wat er in hun statuten staat. Voor de aanpassing van die statuten krijgt men tijd tot 1 januari 2024. Daarna vindt de omzetting automatisch plaats.

7. Blik in de toekomst

Zoals aangegeven, is dit document niet allesomvattend. Om u een idee te geven: het wetsontwerp bestond uit meer dan 550 pagina’s. Wat niet wegneemt dat u hiermee een blik op de toekomst kan werpen.

Mist u aanvullende informatie over de beperking van de bestuurdersaansprakelijkheid, de verstrengde invulling van de coöperatieve vennootschap of andere materie? Dan mag u dat altijd aan ons laten weten op klantenservice@binck.be. We nemen uw suggestie in beraad voor een eventueel toekomstig artikel.


Disclaimer

Dit artikel is gebaseerd op de geldende wetgeving en recente rechtsleer. De inhoud ervan kan onderhevig zijn aan wijzigingen en interpretatie. BinckBank aanvaardt geen aansprakelijkheid voor deze informatie.

Auteur

Pieter-Jan Versypt, Legal Counsel

Pieter-Jan Versypt is sinds 2017 Legal Counsel bij BinckBank België. Hij heeft een bijzondere interesse in financieel en economisch recht en de bescherming van privacy. Vanuit zijn functie volgt hij de relevante juridische ontwikkelingen op de voet.

Ook interessant voor u