De financiële markten na mei: licht aan het einde van de tunnel of toch terug naar af?

De inkoopmanagers worden minder negatief. En de lockdown wordt losser.

Geschreven door Dieter Haerens | 5 minuten
DO 04-06-2020

Het coronavirus houdt de wereld nog altijd in zijn greep. Overheden doen er alles aan om de verspreiding van het virus en de druk op de zorgsystemen te verminderen. Zorg en welzijn hebben momenteel de hoogste prioriteit en kosten noch moeite worden gespaard. Centrale banken proberen met enorme opkoopprogramma’s en soepele kredietverlening de negatieve impact te dempen. Overheden nemen steunmaatregelen om de economische schade te beperken. Om de economie niet te veel schade toe te brengen worden inmiddels door verschillende overheden wereldwijd de lockdownmaatregelen stapje voor stapje versoepeld.

Verenigde Staten: brandhaard

Met meer dan 1,7 miljoen bevestigde besmettingen raakt de coronacrisis de VS enorm hard. Om de economische gevolgen van de lockdown te verzachten, kwamen de Amerikaanse Centrale Bank (Fed) en de overheid snel met steunmaatregelen. Nu de economische schade groter blijkt dan gedacht, neemt de roep om extra stimulansen toe. De politieke onenigheid over het te voeren vervolgbeleid nam afgelopen maand echter toe.

De enorme impact op de Amerikaanse economie wordt ook steeds zichtbaarder in de cijfers. Zo wordt onder meer de woningmarkt hard geraakt. De nieuwbouwproductie stortte in april met 30% in. Hiermee ligt de woningproductie op het niveau van begin 2015. Ook de verkoop van bestaande woningen daalde sterk met bijna 18%. Ook andere Amerikaanse economische cijfers waren slecht. Zo blijft de werkloosheid maar oplopen. Deze steeg al van 4,4% in maart naar 14,7% in april en zal in mei nog enkele procenten hoger liggen, aangezien er een bijkomende 10 miljoen Amerikanen een werkloosheidsuitkering hebben aangevraagd. Hoewel het door de Universiteit van Michigan gemeten consumentenvertrouwen stabiliseerde ten opzichte van april is het vertrouwen fors lager dan in februari en maart. De inkoopmanagers lijken de toekomst wel iets minder negatief in te zien. Het cijfer van de door IHS Markit gepubliceerde index van de Amerikaanse inkoopmanagers herstelde van 27,0 in april naar 36,4 in mei. Aangezien dit cijfer nog steeds ruim beneden de neutrale stand van 50 is, duidt dit nog steeds op een aanzienlijke krimp van de economie.

Europa: rug tegen de muur

Door de coronacrisis staat de EU met haar rug tegen de muur en moet het met een uitgebreider stimuleringsplan komen. Het bestaande plan ter grootte van 540 miljard wordt als onvoldoende gezien. En er is onderlinge verdeeldheid tussen de lidstaten. Voornamelijk zuidelijke landen willen gezamenlijke leningen aangaan terwijl enkele ‘zuinige’ landen niet garant willen staan voor gezamenlijke schulden. Volgens de prognoses van het IMF krimpt de economie van de eurozone in 2020 met 7,5%. Daarmee is de economische impact waarschijnlijk groter dan in de VS, Japan en China. Het ontbreken van een gecoördineerde crisisaanpak in de eurozone legt echter de tekortkomingen van de muntunie bloot. Terwijl in de VS en Japan de crisis met een gecoördineerd begrotings- en monetair beleid te lijf wordt gegaan, worden veel eurolidstaten in hun mogelijkheden beperkt omdat ze geen controle hebben over het monetaire beleid en de begrotingsmogelijkheden in veel lidstaten beperkt zijn.

De Europese Commissie presenteerde een nieuw herstelfonds van EUR 750 miljard. Dit fonds bestaat uit EUR 500 miljard aan giften en EUR 250 miljard aan leningen. Dit geld is bedoeld om de sterkst getroffen economieën te ondersteunen. Voorwaarde is wel dat de hulp ten goede komt aan economische hervormingen, digitalisering en bestrijding van klimaatverandering. De Europese Commissie is van plan om het geld zelf te gaan lenen op de kapitaalmarkten en terug te betalen in een periode tussen 2027 en 2058. Daarnaast wil de Europese Commissie zelf belastingen gaan innen om de financieringslasten te kunnen dragen. Alle 27 EU-landen dienen wel… unaniem akkoord te gaan met het voorstel, voordat het herstelfonds er komt.

Vergelijkbaar met de VS lijken ook in Europa de inkoopmanagers de toekomst wat minder negatief tegemoet te zien. Het Europese consumentenvertrouwen, zoals gepubliceerd door de Europese Commissie, herstelde ook enigszins ten opzichte van vorige maand maar staat nog steeds op een laag niveau. Een vergelijkbaar licht herstel was ook terug te zien in de Economic Sentiment Indicator, een breed gespreide sentiment indicator van de Europese Commissie. Dit herstel was deels het gevolg van een onderliggend herstel van de werkgelegenheidsverwachtingen.

Azië - Pacific: gespannen relaties

Ook in Japan herstelde het vertrouwen van consumenten en inkoopmanagers enigszins. Het land overweegt een tweede steunpakket van 852 miljard euro voornamelijk ter ondersteuning van de zwaar getroffen bedrijven. Verschillende economische indicatoren laten nog een treurig beeld zien. Het consumentenvertrouwen steeg ten opzichte van april, maar staat nog steeds op het op één na laagste punt ooit, sinds de metingen in 1982 begonnen. Het cijfer van de inkoopmanagers liet een vergelijkbaar beeld zien en herstelt licht.

Terwijl de meeste landen nog aan het herstellen zijn van de coronacrisis lopen de spanningen tussen de VS en China weer op. Zo maakt de Amerikaanse president bijna dagelijks verwijten richting China voor de verspreiding van het coronavirus. Ook ontstaan er spanningen door de Chinese nationale veiligheidswet die China meer controle moet geven over Hong Kong. De VS overwegen nu om Hong Kong hun bevoorrechte handelsstatus te ontnemen. Aan het eind van de maand, gooide Trump nog meer olie op het vuur door bij de volgende bijeenkomst van de G7 de rol van China in de coronacrisis op de agenda te zetten.

Voor het eerst in dertig jaar gaf China geen officiële doelstelling af voor de groei van de economie. Door de grote onzekerheid die met de coronacrisis gepaard gaat, zag de Chinese overheid zich genoodzaakt om de groeidoelstelling voor dit jaar te schrappen. De inkoopmanagers zien echter wel licht aan het einde van de tunnel. De door Caixin en IHS Markit gepubliceerde index van inkoopmanagers steeg naar 54,5 ten opzichte van 47,6 in april.

Centrale banken geven gas/geld

Fed-president Jerome Powell benadrukte afgelopen maand opnieuw de risico’s van de coronacrisis voor de Amerikaanse economie. Liquiditeitsproblemen op korte termijn kunnen namelijk leiden tot solvabiliteitsproblemen op langere termijn, hierdoor kunnen bedrijven omvallen. Hoe langer het herstel van de economie op zich laat wachten hoe groter de kans wordt dat bedrijven in solvabiliteitsproblemen komen. Door de noodpakketten van de overheden en centrale banken hoopt Powell dat de schade op de lange termijn beperkt blijft. Hij gaf in lijn met eerdere uitlatingen aan dat het onwaarschijnlijk is dat de Fed een negatieve beleidsrente zal doorvoeren. De Fed geeft de voorkeur aan het opkopen van activa. Afgelopen maand werden naast de overheidsobligaties voor het eerst exchange traded funds (ETF’s) van bedrijfsobligaties gekocht.

De Europese Centrale Bank kwam afgelopen maand een mogelijke kink in de kabel van het opkoopbeleid tegen. Het Bundesverfassungsgericht (grondwettelijk hof van Duitsland)stelde namelijk dat het Europese Hof van Justitie buiten zijn bevoegdheid heeft gehandeld met zijn beoordeling van het opkoopprogramma van de ECB in 2018. Het Europese Hof verklaarde het Duitse Hof onbevoegd en wees erop dat net als andere autoriteiten van de lidstaten, de nationale rechterlijke instanties verplicht zijn om de volle werking van het Unierecht te waarborgen. De timing van het Duitse Hof is echter op zijn zachtst gezegd ongelukkig gekozen met het oog op het in maart gelanceerde Pandemic Equity Purchasing Programme. De uitspraak van het Duitse Hof geldt niet direct voor dit programma, maar kan het potentieel wel moeilijker maken voor de ECB om snel te handelen indien één van de lidstaten onder economische druk komt te staan.

Olie: terug van weggeweest

In mei schoten de olieprijzen omhoog. De prijs voor een vat Brent olie steeg met 40% en kost nu weer ruim 35 USD. De oliemarkt profiteerde van de doorgevoerde productiebeperkingen van de OPEC-landen en Rusland. De productiebeperking van ruim 10 miljoen vaten per dag ging op 1 mei in en vooralsnog houden de kartelleden zich aan de afspraken. Daarnaast is de productie van schalieolie in Amerika sneller gedaald dan gedacht. Dit komt met name doordat veel van de Amerikaanse schalieproducenten in de financiële problemen zitten omdat zij tegen de huidige olieprijzen niet winstgevend kunnen produceren.

En dan... De beurzen

Het herstel van de financiële markten in april werd in mei doorgezet. Ook de VIX, de beweeglijkheidsindicator van de Amerikaanse beurs die in maart nog piekte boven de 80 en in april terugzakte onder de 35, zakte in mei verder terug tot onder de 28. In januari en het begin van februari, voor de coronacrisis, bewoog deze index nog rond de 15. Naarmate de nervositeit verder zakt en de beurzen ook in meer ‘normaal’ vaarwater komen, zal ook de proportie aandelen in de portefeuilles opnieuw worden verhoogd.

De financiële markten in 10 seconden (toestand op 31/05/2020):

    Mei 2020
Aandelen (in euro)
Europa  +3,18% -15,35%
Verenigde Staten +3,75% -3,63%
 Japan +4,53% -6,17%
Obligaties
EMU staatsobligaties 3-5 jaar +0,21% -0,07%
Euro bedrijfsobligaties 1-3 jaar +0,34% -1,97%
Munten (t.o.v. de euro)
Amerikaanse dollar -1,37% +0,98%
Britse pond -3,27% -5,95%
Japanse yen -1,92% +1,77%

Bron: Morgan Stanley Capital International, Barclays, Bloomberg

Auteur

Dieter Haerens

Dieter Haerens is Country Manager bij BinckBank België. Gepassioneerd door alles wat te maken heeft met de deelverzameling van de financiële wereld, technologie en customer centricity, deelt hij af en toe zijn opinie. 

DISCLAIMER

De informatie in dit artikel is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies. De beloning van Dieter Haerens staat/stond/zal niet direct of indirect in relatie (staan) met zijn specifieke aanbevelingen of standpunten in dit artikel. Ondanks het feit dat BinckBank alle zorgvuldigheid in acht neemt bij het samenstellen en onderhouden van deze pagina's, en daarbij gebruik maakt van bronnen die betrouwbaar geacht worden, kan BinckBank niet instaan voor de juistheid, volledigheid en actualiteit van de geboden informatie. Indien u zonder verificatie of advies gebruikmaakt van de verstrekte informatie, doet u dat voor eigen rekening en risico. Aan de informatie op deze pagina's kunnen geen rechten worden ontleend. Beleggen brengt risico's met zich mee. Uw inleg kan minder waard worden. Meer informatie over de specifieke productrisico's kunt u lezen op de productpagina's op www.binck.be.

Ook interessant voor u