Het Amerikaans-Chinees handelsconflict

Wie is er nu echt aan de winnend hand?

Geschreven door Stijn Ceelen, Country Manager BinckBank België | 4 minuten
DO 07-02-2019

Vooraleer een poging te wagen om deze prangende vraag te beantwoorden, zou ik eerst willen teruggrijpen naar één van de meest vooraanstaande – en misschien ook wel één van de meest controversiële – economische denkers van de afgelopen eeuw: Milton Friedman.

De ijzeren driehoek van het status quo

Wie was dat nu weer? Friedman is één van de grondleggers van het monetarisme. Deze economische denkstroming zegt – kort door de bocht – dat er een duidelijk verband is tussen de geldvoorraad binnen een economie en inflatie. Als de centrale bank bijvoorbeeld beslist om geld bij te drukken, gaan monetaristen ervan uit dat dit op termijn de inflatie de hoogte injaagt. Voor Friedman speelt de centrale bank dus een ultrabelangrijke rol binnen het economische bestel: zij moet juist geldcreatie in bedwang houden en laten aangroeien op het tempo van de reële economie. Op die manier was Friedman ervan overtuigd dat extreme inflatie, maar ook werkloosheid, konden worden tegengegaan. Hij predikte ook dat de Amerikaanse centrale bank schromelijk tekort was geschoten in de jaren ’30 door de geldvoorraad met één derde te laten krimpen (in plaats van te laten aangroeien), waardoor de Amerikaanse economie zich in een diepe recessie stortte in plaats van een ‘normale’ recessie.

Milton Friedman










Milton Friedman
Bron: Econlib, 01/02/2019

In tegenstelling tot zijn collega Keynes, die overtuigd was dat het kapitalisme instabiel is, was Milton Friedman een voorvechter van het neoliberalisme. Daar waar Keynes ijverde voor een overheid die via uitgaven en belastingen het systeem in evenwicht kon houden, toonde Milton Friedman een vurige voorliefde voor een vrije markt zonder enige vorm van overheidsbemoeienis: geen minimumlonen, geen verplichte legerdienst, deregulering … muziek in de oren van tal van Republikeinse en conservatieve politici à la Reagan en Thatcher. De linkerkant van het politieke spectrum verwijt Friedman dan weer dat hij mee aan de basis ligt van de graai- en bonuscultuur (binnen de financiële sector) en dat de eenzijdige en ongebreidelde monetaristische blik op groei zonder overheidsinmenging ten koste gaat van ons leefmilieu.

Friedman erkende wel dat markten niet perfect zijn, maar meende dat vrije imperfecte markten betere resultaten leverden dan het handelen van bureaucraten. In «The Tyranny of the Status Quo» spreken meneer Milton en mevrouw Rose Friedman over een grote inertie van het overheidsapparaat ten aanzien van verandering en vernieuwing en walgen van de manier waarop bureaucraten steevast processen en wetgeving uit hun enge eigenbelang proberen te sturen. De IJzeren Driehoek of Heilige Drievuldigheid van gevestigde waarden, bureaucraten en politieke krokodillen op zoek naar stemmen werkt dit status-quo alleen maar in de hand. Ze hebben er alle belang bij om de politieke agenda van een nieuw verkozen leider te dwarsbomen of terug te draaien naar het oude normaal.

Het buitenbeentje Trump

Het lijkt wel alsof de Chinese president Xi Jinping het werk van Milton Friedman erg goed kent, of althans de IJzeren Driehoek van de Amerikaanse (en Westerse) politiek. Door middel van een wapenstilstand – om zo de nodige tijd te kopen – hoopte en dacht hij misschien dat de Trump-clan uiteindelijk wel zou inbinden. De Amerikaanse Heilige Drievuldigheid zou president Trump wel overhalen om zijn handelskruistocht tegen de Chinezen te staken. Geef de Verenigde Staten dan nog een pyrrusoverwinning door massaal terug Amerikaanse sojabonen te importeren (en de eigen arme boeren te ontlasten van hun politieke taak deze nederige boontjes tegen minieme marges te telen), en de kous is af!

President Xi Jingping 











Chinese president Xi Jingping
Bron: BBC, 01/02/2019

Maar dat was en is buiten Donald Trump gerekend. Elk kabinetslid dat nog maar een schijn van poging onderneemt om zijn beleid tegen te werken of tegen te draaien, wordt de laan uitgestuurd. Hij blijft tegen wil en dank vasthouden aan zijn verkiezingsbeloftes en weigert toe te geven aan het status quo. Getuige zijn vastberaden (of noem het koppige) houding om een deel van de overheidsdiensten geruime tijd gesloten te houden tot de Democraten overstag zouden gaan voor de bouw van de omstreden Mexicaanse muur.

Wie heeft de tijd nu echt aan zijn kant

Chinezen worden vaak bewierookt voor hun denken op de lange termijn en hun staatsstructuur werkt dit ook in de hand. Hoewel de bijna 3.000 leden van het Nationaal Volkscongres voor vijf jaar worden gekozen, geldt het eerder als een soort applauscomité. De meest ruime bevoegdheden worden toegedicht aan een Permanent Comité van ongeveer 150 leden dat de politieke stabiliteit, de kwaliteit van regelgeving en de sterke economische ontwikkelingen moet ondersteunen op de lange termijn. Door deze «democratisch» ingebakken blik op de lange termijn zou de Chinese Volksrepubliek volgens kenners beter gewapend zijn tegen handelsconflicten. De Amerikaanse democratie – zoals vele andere Westerse economieën – heeft dan weer af te rekenen met financiële markten en een bedrijfscultuur die moeilijk overweg kunnen met een economische groeivertraging. Hun kortetermijndenken zet regeringen onder druk om maatregelen tegen te draaien bij een nakende vertraging van de groei.

Maar wat leren de economische cijfers van de afgelopen weken en maanden? De Chinese economie groeide ‘maar’ met 6,5% in de afgelopen kwartalen. Vooral de negatieve netto handel en een duidelijke binnenlandse afkoeling zijn de boosdoeners. De (publieke) investeringen en de industriële productie verkeren in zwaar weer door eerder aangekondigde berichten om een pakket van stimuleringsmaatregelen af te bouwen (ten gunste van de kwaliteit van haar economische groeipad). De té snel afkoelende economie noopte de Chinese beleidsmakers recent tot nieuwe stimuleringsmaatregelen: een pakket van belastingverlagingen voor burgers zou de binnenlandse consumptie opnieuw moeten aanzwengelen en een reeks lagere reservevereisten voor banken zou de kredietgroei moeten aanwakkeren ter financiering van (publieke) investeringen en infrastructuurwerken. China bevindt zich met andere woorden in een lastig spagaat en wekt op zijn zachtst gezegd toch de indruk dat haar ingebakken langetermijndenken moet wijken voor de extra druk op korte termijn.

In de Verenigde Staten ziet het plaatje er toch iets anders uit. Recent doemde het Amerikaanse recessiespook weer op. Bedrijven gaven te kennen minder vertrouwen te hebben in de economie. Het recente banenrapport en de mildere toon van Jerome Powell, de grote baas van de Amerikaanse centrale bank, stuwden de beurzen na de jaarwissel dan weer vooruit. Ook obligatiebeleggers geloven (nog) niet in een recessie. Een electorale afstraffing van het beleid van Trump lijkt dus toch weer verder weg dan gedacht.

De tijd lijkt dus deze keer in het voordeel van de Amerikanen te spelen. President Trump gokt erop dat weldra zijn broodnodige aas op de «River» valt zodat hij de Chinezen met zijn «Royal Flush» volledig kan wegspelen. Weeral een streepje bij op zijn palmares van waargemaakte verkiezingsbeloftes. Pas dus als belegger zeker op met het «Horn Effect», waarbij mensen en beleggers iemands negatieve eigenschappen veralgemenen. Dit effect verklaart trouwens ook de totale verbazing bij de overwinning van Trump en vooral de positieve reactie van de markten hierop. Schrik dus zeker niet bij een herverkiezing van Donald Trump omdat hij – door de IJzeren Driehoek te negeren – wel zijn verkiezingsbeloftes kan waarmaken en voor vele Amerikanen juist wel een lichtpunt is. Zeker als hij zijn slag met de Chinezen binnenhaalt …

Belangrijke informatie

Dit document is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als een individuele aanbeveling tot het uitvoeren van bepaalde beleggingen in hoofde van BinckBank. Resultaten uit het verleden vormen geen betrouwbare indicator voor toekomstige resultaten.

Deel dit artikel:

Auteur

Stijn Ceelen, Country Manager BinckBank België

Stijn Ceelen is sinds 2017 Country Manager bij BinckBank België en geeft af en toe zijn mening over de financiële markten en hun verloop. 

Ook interessant voor u